Historia Katedry Dyrygentury

Przedmiot „dyry­go­wa­nie” poja­wił się w Konserwatorium Muzycznym w Warszawie w 1919 roku, kie­dy to na sta­no­wi­sko nowe­go Dyrektora Ministerstwo Sztuki i Kultury mia­no­wa­ło Emila Młynarskiego (1 kwiet­nia 1919 roku). Opiekę nad kla­są dyry­gen­tu­ry spra­wo­wał wów­czas sam dyrek­tor Profesor Emil Młynarski, anga­żu­jąc jako swo­je­go pomoc­ni­ka zna­ko­mi­te­go dyry­gen­ta Artura Rodzińskiego. Do wybit­nych stu­den­tów — dyry­gen­tów tego okre­su nale­że­li m.in. Zbigniew Dymmek, Paweł Klecki, Feliks Rybicki, Kazimierz Wiłkomirski. Pod batu­tą obu peda­go­gów regu­lar­ne pró­by odby­wa­ła stwo­rzo­na ze stu­den­tów Konserwatorium Orkiestra Symfoniczna. W latach 1929–1932 prze­pro­wa­dzo­no refor­mę szkol­nic­twa, któ­rej głów­nym ini­cja­to­rem był J. Miketta. Dokonano podzia­łu szkół muzycz­nych na dwa szcze­ble: śred­ni — wystar­cza­ją­cy do pra­cy zawo­do­wej oraz wyż­szy — kształ­cą­cy wybit­ne jed­nost­ki (w tym kom­po­zy­to­rów i dyry­gen­tów). Reforma ta prze­kształ­ci­ła rów­nież Konserwatorium, któ­re inau­gu­ro­wa­ło rok 1930 jako Szkoła Wyższa.

W stycz­niu 1932 roku ogło­szo­no nowy sta­tut Państwowego Konserwatorium Muzycznego w Warszawie. W nowym sta­tu­cie Wydział I to Wydział Teorii i Kompozycji. Powołano rów­nież Rady Wydziałów, któ­re według zało­żeń zaj­mo­wa­ły się dzia­łal­no­ścią peda­go­gicz­ną oraz prze­pro­wa­dza­ły w ramach swych kom­pe­ten­cji pra­ce w zakre­sie pro­gra­mo­wym, peda­go­gicz­nym i per­so­nal­nym. Wprowadzenie rady wydzia­ło­wej mogło nie­wąt­pli­wie świad­czyć o roz­ro­ście zakre­su pra­cy uczel­ni, a tym samym więk­szej licz­bie nowych adep­tów sztu­ki. Nad popraw­no­ścią dzia­łań rady wydzia­ło­wej czu­wa­ła Rada Naukowo-Artystyczna w któ­rej do 1939 zasia­dał m.in. ówcze­sny pro­fe­sor — dyry­gent Walerian Bierdiajew. Rektorem Konserwatorium był wów­czas Eugeniusz Morawski. To bar­dzo zna­czą­cy i waż­ny pod wzglę­dem roz­wo­ju okres dla naszej uczel­ni, a tym samym kla­sy dyry­gen­tu­ry. Z ini­cja­ty­wy prof. Bierdiajewa — zna­ko­mi­te­go arty­sty i peda­go­ga — powsta­ją trzy orkie­stry. Jedna z nich stwo­rzo­na jest spe­cjal­nie dla dyry­gen­tów. Wspaniałe warun­ki do kształ­ce­nia i zna­ko­mi­ta kadra peda­go­gicz­na daje pol­skiej dyry­gen­tu­rze dużą ilość czyn­nych, zna­ko­mi­cie wykształ­co­nych dyry­gen­tów, któ­rych nazwi­ska do dziś są zna­ne. Niestety woj­na 1939 roku spo­wo­do­wa­ła wie­le znisz­czeń m.in. wywie­zio­no instru­men­ty, zde­wa­sto­wa­no biblio­te­kę, zli­kwi­do­wa­no archi­wa. Od 1941 roku w ramach Szkoły Muzycznej dla uczniów „Generalnej Guberni” odna­wia­ły się poszcze­gól­ne wydzia­ły, a budy­nek Konserwatorium słu­żył celom ruchu opo­ru (w zaka­mar­kach budyn­ku znaj­do­wał się np. skład bro­ni). Pod kie­run­kiem Stanisława Kazuro ist­nie­je w tym cza­sie i dzia­ła­ło „taj­ne kon­ser­wa­to­rium”. Wzmagania w ukry­ciu „muzy­ki pol­skiej” trwa­ły mimo pra­wie doszczęt­ne­go zbu­rze­nia gma­chu Konserwatorium (Powstanie Warszawskie). W kwiet­niu 1945 roku zaczę­ła się cięż­ka i ofiar­na pra­ca odbu­do­wa­nia znisz­czo­ne­go gma­chu Konserwatorium na Okólniku. Nadzór nad odbu­do­wą spra­wo­wał zasłu­żo­ny dzia­łacz „muzycz­ne­go ruchu opo­ru” prof. Stanisław Kazuro. 17 wrze­śnia 1945 roku w odbu­do­wa­nej uczel­ni zaczy­na się rok aka­de­mic­ki.

Kolejne zmia­ny przy­niósł rok 1946. 1 kwiet­nia 1946 r. Konserwatorium prze­kształ­co­no w Państwową Wyższą Szkołę Muzyczną. W latach 1979–2008 Uczelnia nosi­ła nazwę Akademia Muzyczna im. Fryderyka Chopina, a w roku 2008 prze­mia­no­wa­na zosta­ła na Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina. Od tam­te­go cza­su dyry­gen­tu­ra zosta­je pod­po­rząd­ko­wa­na Wydziałowi I, któ­ry odtąd nazy­wa­ny jest Wydziałem Kompozycji, Teorii i Dyrygentury. Wzrastająca licz­ba stu­den­tów, a tak­że duże zróż­ni­co­wa­nie przed­mio­tów poszcze­gól­nych spe­cjal­no­ści prze­kształ­ca struk­tu­rę orga­ni­za­cyj­ną uczel­ni. Od 1 paź­dzier­ni­ka 1953 roku powsta­je nowa, sze­ścio­wy­dzia­ło­wa orga­ni­za­cja, gdzie dyry­gen­tu­ra funk­cjo­nu­je jako Wydział III, nazwa­ny Wydziałem Dyrygentury z sek­cja­mi: a) dyry­gen­tu­ry sym­fo­nicz­no-ope­ro­wej, b) dyry­gen­tu­ry instru­men­tal­no-wokal­nej. Pedagogami zatrud­nio­ny­mi w sek­cji „B” byli m.in.: Faustyn Kulczycki (1947–1953), Stanisław Nawrot (od 1948 roku), Tadeusz Wilczak (od 1950 roku), Stefan Śledziński (od 1951 roku). Podział na dużą ilość wydzia­łów (ze wzglę­du cho­ciaż­by na małą ilość stu­den­tów) uzna­no za nie­słusz­ny. Kolejna zmia­na struk­tu­ry nastę­pu­je 1 paź­dzier­ni­ka 1957 roku. Dyrygentura powra­ca do Wydziału I nazwa­ne­go Wydziałem Kompozycji, Teorii i Dyrygentury. W tym okre­sie Dyrygentura może poszczy­cić się zna­ko­mi­tą kadrą peda­go­gicz­ną, do któ­rej nale­że­li wyso­kiej kla­sy dyry­gen­ci tacy jak: Walerian Bierdiajew, Witold Rowicki, Stanisław Wisłocki, Bohdan Wodiczko.

Pierwszy paź­dzier­ni­ka 1957 roku wpro­wa­dził inną bar­dzo korzyst­ną zmia­nę. Powstała pod­sta­wo­wa jed­nost­ka orga­ni­za­cyj­na pra­cy nauko­wej i dydak­tycz­nej Szkoły Wyższej — Katedra. Pierwszym kie­row­ni­kiem Katedry Dyrygentury był docent Stanisław Wisłocki. Jedną z pierw­szych ini­cja­tyw Katedry Dyrygentury było gro­ma­dze­nie mate­ria­łów i two­rze­nie bio­gra­fii trzech naj­więk­szych pol­skich dyry­gen­tów: Emila Młynarskiego, Grzegorza Fitelberga i Waleriana Bierdiajewa. Kolejnym wyzwa­niem dla Katedry było zor­ga­ni­zo­wa­nie orkie­stry zawo­do­wej dla potrzeb stu­den­tów dyry­gen­tu­ry III i IV roku. Brak takiej orkie­stry w dużym stop­niu utrud­niał pra­wi­dło­we kształ­ce­nie adep­tów sztu­ki dyry­genc­kiej. Ostatecznie w roku aka­de­mic­kim 195657 postu­lat w tej spra­wie został zre­ali­zo­wa­ny. Dla potrzeb dyry­gen­tów powsta­ła zawo­do­wa orkie­stra, regu­lar­nie odby­wa­ją­ca pró­by jeden dzień w tygo­dniu. Taki stan rze­czy utrzy­mu­je się aż do cza­su, kie­dy Dziekanem Wydziału został prof. Stanisław Prószyński. Z powo­du bra­ku fun­du­szy na cele kształ­ce­nia zawie­szo­no pra­cę orkie­stry zawo­do­wej. Kolejna data ponow­ne­go zało­że­nia orkie­stry zawo­do­wej wią­że się z kaden­cją Dziekana Wydziału Kompozycji, Dyrygentury i Teorii Muzyki — prof. Stanisława Moryto. To dzię­ki jego postu­la­tom orkie­stra zawo­do­wa dla dyry­gen­tów pono­wi­ła swo­ją dzia­łal­ność. Było to w roku 2002 i trwa do chwi­li obec­nej. Studenci mają moż­li­wość pra­cy z orkie­strą dwa razy w roku aka­de­mic­kim.

W 1964 roku w poro­zu­mie­niu z Głównym Zarządem Politycznym Wojska Polskiego przy Katedrze Dyrygentury powsta­je nowa sek­cja „B”, nazwa­na Sekcją Dyrygentury Orkiestr Dętych. Pierwszym kie­row­ni­kiem sek­cji był Józef Pawłowski. Sekcja Dyrygentury Orkiestr Dętych zamy­ka swo­ją dzia­łal­ność osta­tecz­nie w 2001 roku.

Kierownicy Katedry:

Pedagodzy zatrud­nie­ni od 1919 roku do chwi­li obec­nej:

ad. dr Monika Wolińska


ostatnia modyfikacja: 08/04/2011