dr Maria Wacholc, prof. UMFC

fot. Foto Biel

Teo­re­tyk muzyki, peda­gog, autorka pod­ręcz­ni­ków, śpiew­ni­ków oraz licz­nych publi­ka­cji z dzie­dziny muzyki. Kształ­ciła się w Pań­stwo­wej Szkole Muzycz­nej w Gdyni (1957−1961) pod kie­run­kiem Wandy Stan­kie­wi­czo­wej (for­te­pian) i Bole­sława Pawel­czyka (przed­mioty teo­re­tyczne), a następ­nie w Pań­stwo­wej Śred­niej Szkole Muzycz­nej w Gdań­sku (1961−1965) w kla­sie for­te­pianu Józefa Sekury i na wydziale peda­go­gicz­nym pod kie­run­kiem Wandy Dubanowicz.

W latach 1965–1973 stu­dio­wała w Pań­stwo­wej Wyż­szej Szkole Muzycz­nej w War­sza­wie, m.in. u prof. prof. Józefa Boka, Marii Dzie­wul­skiej, Kazi­mie­rza Gier­żoda, Zofii Kie­la­now­skiej, Win­cen­tego Laskiego, Witolda Rudziń­skiego, Ste­fana Śledziń­skiego, Macieja Zalew­skiego. W 1969 roku ukoń­czyła Wydział Wycho­wa­nia Muzycz­nego (dyplom z wyróż­nie­niem), a w 1973 roku Wydział Teo­rii, Kom­po­zy­cji i Dyry­gen­tury (sek­cja Teo­rii Muzyki).

W 1987 roku uzy­skała sto­pień naukowy dok­tora nauk huma­ni­stycz­nych w zakre­sie teo­rii muzyki, na pod­sta­wie roz­prawy Jan Adam Makla­kie­wicz (pro­mo­tor: ks. prof. dr hab. Jerzy Piku­lik; wyd.: War­szawa 2000 AMFC). Kwa­li­fi­ka­cje naukowe II stop­nia w zakre­sie teo­rii muzyki uzy­skała w 1997 roku w Aka­de­mii Muzycz­nej w Kra­ko­wie, po przed­sta­wie­niu mono­gra­fii: Ks. Antoni Hlond (Chlon­dow­ski). T. I — Życie, dzia­łal­ność, twór­czość kom­po­zy­tor­ska; t. II — Kata­log twór­czo­ści kom­po­zy­tor­skiej (wyd.: War­szawa 1996, Wydaw­nic­twa Sale­zjań­skie) i wygło­sze­niu wykładu na temat: Wpływ muzyki współ­cze­snej na ewo­lu­cję kon­cep­cji kształ­ce­nia słu­chu w Pol­sce w latach powo­jen­nych.

Posiada ponad trzy­dzie­sto­letni staż peda­go­giczny w szkol­nic­twie muzycz­nym róż­nych szcze­bli. Pracę peda­go­giczną roz­po­częła bez­po­śred­nio po ukoń­cze­niu stu­diów na Wydziale Wycho­wa­nia Muzycz­nego, w trak­cie trwa­ją­cych jesz­cze stu­diów na Wydziale Teo­rii, Kom­po­zy­cji i Dyry­gen­tury. W pierw­szych latach dzia­łal­no­ści zawo­do­wej pro­wa­dziła chóry szkolne, uczyła przed­mio­tów teo­re­tycz­nych w szko­łach muzycz­nych I stop­nia. W 1970 roku roz­po­częła pracę w Pań­stwo­wej Szkole Muzycz­nej II stop­nia Nr 2 im. Fry­de­ryka Cho­pina przy ul. Bed­nar­skiej w War­sza­wie jako nauczy­ciel zasad muzyki, kształ­ce­nia słu­chu i har­mo­nii. W szkole tej pra­co­wała do czerwca 1984 roku. Na sta­no­wi­sko to powró­ciła we wrze­śniu 1993 roku i pozo­staje na nim do dnia dzisiejszego.

W 1969 roku roz­po­częła pracę w Aka­de­mii Muzycz­nej im. Fry­de­ryka Cho­pina w War­sza­wie na Wydziale Wycho­wa­nia Muzycz­nego, prze­mia­no­wa­nym póź­niej na Wydział Edu­ka­cji Muzycz­nej. Obec­nie jest pro­fe­so­rem nad­zwy­czaj­nym w tej uczelni i pro­wa­dzi kształ­ce­nie słu­chu oraz ćwicze­nia z harmonii.

Jako teo­re­tyk muzyki zaj­muje się przede wszyst­kim zagad­nie­niem kształ­ce­nia słu­chu w szkol­nic­twie muzycz­nym. W latach 2000–2001 opu­bli­ko­wała 6-częściowy pod­ręcz­nik do kształ­ce­nia słu­chu pt. Sol­feż ele­men­tarny, prze­zna­czony dla klas I-VI szkół muzycz­nych I stop­nia. Pod­ręcz­nik ten zawiera ponad tysiąc ćwiczeń pocho­dzą­cych głów­nie z twór­czo­ści muzycz­nej róż­nych epok. Sol­feż ele­men­tarny sta­nowi pro­po­zy­cję nowej kon­cep­cji naucza­nia kształ­ce­nia słu­chu w szko­łach muzycz­nych I stop­nia, ade­kwatną do wyma­gań sta­wia­nych temu przed­mio­towi przez muzykę współ­cze­sną. Obec­nie jest on wyda­wany w wer­sji braj­low­skiej przez wydaw­nic­two Toccata.

Po wpro­wa­dze­niu Sol­feżu ele­men­tar­nego do użytku szkol­nego Maria Wacholc uczest­ni­czy w sesjach nauko­wych, semi­na­riach i spo­tka­niach autor­skich (War­szawa AMFC 2000, 2001; Gdańsk 2000, Słupca 2001, Zwią­zek Nie­wi­do­mych w War­sza­wie 2001, Prze­myśl 2001, Żyrar­dów 2002), oma­wia­jąc zało­że­nia meto­dyczne pod­ręcz­nika i zasto­so­waną w nim nową kon­cep­cję kształ­ce­nia słuchu.

Dla szkół muzycz­nych II stop­nia opra­co­wała pro­gramy naucza­nia kształ­ce­nia słu­chu (klasy I-VI wydziału instru­men­tal­nego i I-IV wydziału wokal­nego) i zasad muzyki (klasy I-II) oraz trzy­to­mowy pod­ręcz­nik Czy­ta­nie nut gło­sem, opu­bli­ko­wany w latach 1992–1994 przez Pol­skie Wydaw­nic­two Muzyczne w Kra­ko­wie. Pod­ręcz­nik ten został rów­nież zatwier­dzony do użytku szkol­nego i jest sto­so­wany w kla­sach I-VI szkół muzycz­nych II stop­nia, a także na nie­któ­rych wydzia­łach w aka­de­miach muzycznych.

W pracy dydak­tycz­nej na Wydziale Edu­ka­cji Muzycz­nej UMFC sto­suje autor­ską metodę naucza­nia kształ­ce­nia słu­chu, w któ­rej wyko­rzy­stuje swoje zain­te­re­so­wa­nie muzyką chó­ralną oraz wykształ­ce­nie w zakre­sie dyry­gen­tury chó­ral­nej, uzy­skane pod kie­run­kiem Wandy Duba­no­wicz w PŚSM w Gdań­sku (1961−1965) i prof. Józefa Boka w war­szaw­skiej PWSM (1965−1969). Jako pod­sta­wowy mate­riał ćwicze­niowy na lek­cjach kształ­ce­nia słu­chu z przy­szłymi dyry­gen­tami chó­rów i zespo­łów muzycz­nych sto­suje ory­gi­nalne utwory chó­ralne a cap­pella i wokalno-instrumentalne z róż­nych epok, w tym liczne utwory pol­skich kom­po­zy­to­rów XX wieku, m.in. K. Szy­ma­now­skiego, J. A. Makla­kie­wi­cza, R. Twar­dow­skiego, H. M. Górec­kiego, K. Pen­de­rec­kiego, M. Sawy, W. Kilara, S. Moryty. Utwory te, pre­zen­to­wane w nagra­niach fono­gra­ficz­nych, sta­no­wią mate­riał do kształ­ce­nia umie­jęt­no­ści zapisu utworu muzycz­nego i roz­wi­ja­nia pamięci muzycz­nej, a także do ana­lizy słu­cho­wej uwzględ­nia­ją­cej róż­no­rodne ele­menty dzieła. Pre­zen­to­wane w postaci ory­gi­nal­nych par­ty­tur służą nato­miast osią­gnię­ciu bie­gło­ści w czy­ta­niu nut gło­sem i opa­no­wa­niu wielu innych umie­jęt­no­ści. Dzięki zasto­so­wa­niu ory­gi­nal­nych dzieł chó­ral­nych i wokalno-instrumentalnych stu­denci roz­wi­jają swoje pre­dys­po­zy­cje słu­chowe, pozna­jąc rów­no­cze­śnie ory­gi­nalną twór­czość muzyczną, przede wszyst­kim zaś warsz­tat kom­po­zy­tor­ski poszcze­gól­nych twórców.

Maria Wacholc w swoim dorobku posiada liczne publi­ka­cje prze­zna­czone dla szkół ogól­no­kształ­cą­cych, m.in. Reper­tuar i wia­do­mo­ści — pod­ręcz­nik do muzyki dla klas I-III liceów ogól­no­kształ­cą­cych oraz zbiory utwo­rów chó­ral­nych: Zaśpie­wajmy! Pie­śni dla chó­rów szkol­nych na głosy równe, Pie­śni dla chó­rów szkol­nych na 3 głosy mie­szane. Z myślą o sze­ro­kim kręgu odbior­ców opra­co­wała Śpiew­nik pol­ski, zawie­ra­jący ponad sto naj­bar­dziej zna­nych pol­skich pie­śni w ukła­dzie na śpiew i for­te­pian, poda­nych w porządku chro­no­lo­gicz­nym i opa­trzo­nych komen­ta­rzem historycznym.

Napi­sała ponadto liczne arty­kuły, refe­raty, recen­zje kon­cer­tów i wydaw­nictw muzycz­nych. Publi­ka­cje te uka­zały się w takich pismach jak „Ruch Muzyczny”, „Życie Muzyczne”, „Prze­gląd Powszechny”, „Litur­gia Sacra”, Biu­le­tyn ISME, „Wycho­wa­nie Muzyczne w Szkole”, „Nasz Dzien­nik”, a także w Zeszy­tach Nauko­wych Aka­de­mii Muzycz­nej w Gdań­sku i w War­sza­wie. Oprócz prac opu­bli­ko­wa­nych napi­sała wiele recen­zji wydaw­ni­czych na zamó­wie­nie róż­nych instytucji.

Maria Wacholc