Omówienie programu koncertu „Harfa solo i w zespole”

18 marca 2012 r.
Sala Koncertowa Fryderyka Chopina

W nie­dzie­lę 18 mar­ca 2012 roku o godz.17:00 na Uniwersytecie Muzycznym Fryderyka Chopina w Warszawie odbył się uro­czy­sty Koncert Jubileuszowy poświę­co­ny wybit­nej har­fi­st­ce i peda­go­go­wi – Profesor Urszuli Mazurek z oka­zji 50-lecia pra­cy arty­stycz­nej i peda­go­gicz­nej. W kon­cer­cie tym bra­ły udział stu­dent­ki i absol­went­ki Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina oraz Akademii Muzycznej w Łodzi, w któ­rych prof. Urszula Mazurek pro­wa­dzi kla­sę har­fy. Na to waż­ne wyda­rze­nie w świe­cie har­fy zosta­ły zapro­szo­ne oso­bi­sto­ści ze świa­ta kul­tu­ry, m.in. przed­sta­wi­cie­le z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz amba­sa­dor Meksyku Ricardo Villanueva Hallal. Prof. Urszula Mazurek pod­czas uro­czy­sto­ści zosta­ła odzna­czo­na meda­lem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za wie­lo­let­nie zasłu­gi dla świa­ta kul­tu­ry i sztu­ki.

Prof. Urszula Mazurek nale­ży do gro­na wybit­nych i wyjąt­ko­wo wszech­stron­nych har­fi­stek. Jej oso­bo­wość arty­stycz­na ogrom­nie wpły­nę­ła na kształ­to­wa­nie się wize­run­ku har­fy w Polsce. Obecnie jest uwa­ża­na za naj­więk­sze­go pro­mo­to­ra tego instru­men­tu w naszym kra­ju w XX wie­ku, gdyż oprócz licz­nych kon­cer­tów i nagrań zasłu­ży­ła się jako peda­gog, kształ­cąc sze­ro­kie gro­no har­fi­stek, któ­re sta­ły się zna­ny­mi, cenio­ny­mi muzy­ka­mi i peda­go­ga­mi w kra­ju i za gra­ni­cą.

Studiowała w Akademii Muzycznej w Warszawie, w Konserwatorium Paryskim i w Akademii Chigiana w Sienie, jak rów­nież odby­ła stu­dia z dzie­dzi­ny histo­rii sztu­ki oraz stu­dia języ­ko­we na Uniwersytecie w Sienie w zakre­sie języ­ka fran­cu­skie­go, hisz­pań­skie­go i wło­skie­go. Koncertowała w więk­szo­ści kra­jów euro­pej­skich oraz Ameryce Północnej, Środkowej i Południowej. Wielu wybit­nych kom­po­zy­to­rów pol­skiej awan­gar­dy dedy­ko­wa­ło jej swo­je utwo­ry, m.in. Edward Bogusławski, Bogusław Schäffer, Witold Szalonek, Andrzej Dutkiewicz, Piotr Moss i inni, któ­rych pra­wy­ko­na­nia pre­zen­to­wa­ła na festi­wa­lach „Warszawskiej Jesieni”, w Zagrzebiu i Helsinkach. Dokonała licz­nych nagrań archi­wal­nych w kra­ju dla Polskiego Radia i Telewizji oraz za gra­ni­cą – w Meksyku i Norwegii. Jest pierw­szą har­fist­ką, któ­ra nagra­ła już w latach sześć­dzie­sią­tych solo­wą pły­tę w Polsce. W roku 2006 uka­zał się Jej jubi­le­uszo­wy album z nagra­nia­mi w serii wydaw­ni­czej „Polskie Radio pole­ca”.

Szczególne zna­cze­nie w karie­rze arty­stycz­nej prof. Urszuli Mazurek mają Jej zasłu­gi peda­go­gicz­ne. Była peda­go­giem PSM I st. im. K. Kurpińskiego, PSM I i II st. im. F. Chopina w Warszawie, PSM im. K. Szymanowskiego w Warszawie, Akademii Muzycznej im. K. Szymanowskiego w Katowicach, a w latach 1978–1983 w szko­łach muzycz­nych w Meksyku. Od 1972 roku jest pro­fe­so­rem war­szaw­skiej uczel­ni muzycz­nej, a tak­że pro­wa­dzi kla­sę har­fy w Akademii Muzycznej w Łodzi. Jest rów­nież wykła­dow­cą licz­nych kur­sów mistrzow­skich, m.in. w Łańcucie, Glasgow, Meksyku.

Koncert jubi­le­uszo­wy z oka­zji 50-lecia pra­cy arty­stycz­nej i peda­go­gicz­nej prof. Urszuli Mazurek był połą­cze­niem muzy­ki pol­skiej, fran­cu­skiej i laty­no­ame­ry­kań­skiej XX i XXI wie­ku. Wybór takie­go reper­tu­aru współ­grał z zain­te­re­so­wa­nia­mi prof. Urszuli Mazurek, któ­ra ode­gra­ła ogrom­ną rolę w pro­pa­go­wa­niu muzy­ki współ­cze­snej i awan­gar­do­wej w Polsce. Opiekę arty­stycz­ną nad kon­cer­tem spra­wo­wa­ły prof. Urszula Mazurek i as. Zuzanna Elster. Część arty­stycz­ną wie­czo­ru roz­po­czę­ła Zuzanna Federowicz utwo­ra­mi kom­po­zy­to­rów fran­cu­skich – Bamyan na har­fę solo (2002) Philippe’a Hersanta oraz I czę­ścią z IV suity z cyklu Images — Volière magi­que (1932) Marcela Tourniera.

Bamyan to utwór napi­sa­ny w 2002 roku, włą­czo­ny w obo­wiąz­ko­wy pro­gram kon­kur­su im. Lily Laskine, dedy­ko­wa­ny fran­cu­skiej har­fi­st­ce Marielle Nordmann, będą­cy dla kom­po­zy­to­ra wspo­mnie­niem podró­ży do Afganistanu. Tytuł odno­si się do mia­stecz­ka, w któ­rym znaj­do­wa­ły się znisz­czo­ne przez Talibów posą­gi Buddy. Tam Philippe Hersant usły­szał orien­tal­ną muzy­kę, do któ­rej nawią­zał w swo­jej kom­po­zy­cji. Natomiast Volière magi­que to impre­sjo­ni­stycz­ny obraz tytu­ło­wej magicz­nej klat­ki dla pta­ków. W tej czę­ści suity Marcel Tournier przez mno­gą ilość środ­ków arty­ku­la­cyj­nych har­fy uzy­sku­je malow­ni­cze brzmie­nie, mgli­sty kon­tur melo­dii i pla­my barw­ne, ilu­stru­ją­ce pta­ki.

Temina Sulumuna (har­fa) i Monika Sasinowska (sopran) wyko­na­ły utwór Ewy Demianiuk Bei den Vollmond (pra­wy­ko­na­nie), napi­sa­ny przez mło­dą kom­po­zy­tor­kę w 2012 roku, dedy­ko­wa­ny zespo­ło­wi, wyko­rzy­stu­ją­cy cie­ka­we efek­ty har­fy oraz połą­cze­nie brze­mie­nia tego instru­men­tu z gło­sem. Autoportret na har­fę solo (2010) zagra­ła sama kom­po­zy­tor­ka Zofia Dowgiałło-Zych, do któ­re­go har­fa była stro­jo­na w spe­cjal­nej ska­li. Mariusz Moćko (flet) i Victoria Jankowska (har­fa) wyko­na­li utwór Joachima Olkuśnika Trzy Bagatele na flet i har­fę (1990) I – Misterioso e espans­sio­ne, II – Pastorale con malin­co­lia, III – Capricioso con­ci­ta­to. Utwór ten sta­no­wi cykl impre­sji utrzy­ma­nych w róż­nym cha­rak­te­rze – tajem­ni­czym, pasto­ral­nym, melan­cho­lij­nym i żywym, zmien­nym. Bagatele są pew­ne­go rodza­ju impro­wi­za­cją, zło­żo­ną z powta­rza­ją­cych się sekwen­cji, któ­rym kształt nada­je wyko­naw­ca, jak w tech­ni­ce ale­ato­ry­zmu kon­tro­lo­wa­ne­go.

Następnie został wyko­na­ny utwór Bartosza Kowalskiego Circles on the water II (2011), inspi­ro­wa­ny natu­rą, a wyko­naw­ca­mi jego byli: Ilina Sawicka (har­fa), Bartosz Kowalski (for­te­pian) oraz Miłosz Wieliński (skrzyp­ce), Piotr Nermer (skrzyp­ce), Jerzy Sawicki (altów­ka) i Can Kenhri (wio­lon­cze­la). Utwór ten na począt­ku został napi­sa­ny na kla­we­syn, for­te­pian i orkie­strę smycz­ko­wą, lecz po namo­wach har­fist­ki Iliny Sawickiej powsta­ła jego dru­ga wer­sja na sek­stet – har­fę, for­te­pian i kwar­tet smycz­ko­wy. Kompozycja wzbu­dzi­ła duże zain­te­re­so­wa­nie wśród publicz­no­ści, gdyż oprócz two­rze­nia nastro­ju poprzez brzmie­nie har­fy i for­te­pia­nu na tle kwar­te­tu smycz­ko­we­go, posia­da rów­nież ele­men­ty ryt­micz­ne sam­by, któ­re ze sobą cie­ka­wie kon­tra­stu­ją. Pierwszą część kon­cer­tu zamy­kał utwór dzie­więt­na­sto­wiecz­nej har­fist­ki Henriette Renié Koncert c-moll (1901) cz. I Allegro riso­lu­to, któ­ry wyko­na­ła Temina Sulumuna przy akom­pa­nia­men­cie Marianny Waszkiewicz. Kompozycja Renié to wir­tu­ozow­ski kon­cert na har­fę, poka­zu­ją­cy roman­tycz­ne, kan­ty­le­no­we melo­die i dra­ma­tycz­ne tema­ty w sty­lu bril­lant.

Drugą część wie­czo­ru roz­po­czę­ła Zuzanna Federowicz. W jej wyko­na­niu zabrzmia­ła III cz. Suite ber­ga­ma­sque — Claire de lune w wer­sji na har­fę (1890–1905). Ten zna­ny w ory­gi­na­le for­te­pia­no­wym utwór, w wer­sji na har­fę uka­zu­je mno­gość barw i plam dźwię­ko­wych. Improwizację Tadeusza Paciorkiewicza (1951) wyko­na­ła Urszula Rucka – utwór o nie­skom­pli­ko­wa­nej for­mie, wyko­rzy­stu­ją­cy raczej dia­to­nicz­ne środ­ki har­mo­nicz­ne i melo­dycz­ne niż ato­nal­ne, awan­gar­do­we brzmie­nie har­fy. Awangarda poja­wi­ła się w utwo­rze Piotra Mossa Quatre poésies na sak­so­fon alto­wy i har­fę (1983) IV – Lento w wyko­na­niu Urszuli Ruckiej (har­fa) i Mai Frontczak (sak­so­fon). Absidioles na har­fę solo (przed 1974) Bernarda Andrèsa zagra­ła Agata Salwińska, a następ­nie w duecie z Sylwestrem Bondyrą (puzon) wyko­na­ła Ave Maria [Tanti Anni Prima] (1984) Astora Piazzolli, uka­zu­jąc har­fę w inte­re­su­ją­cym i nie­ty­po­wym zesta­wie­niu z puzo­nem.

Na koniec czę­ści muzycz­nej zabrzmiał mek­sy­kań­ski kon­cert Concierto Dos Dalias na dwie har­fy, gita­rę i orkie­strę smycz­ko­wą (2010) Gerarda Tameza w wyko­na­niu Joanny Tomali (har­fa), Victorii Jankowskiej (har­fa), Roberta Guzika (gita­ra) oraz Orkiestry Sinfonia Speranza pod dyrek­cją Macieja Tarnowskiego. Solistki wystą­pi­ły w ludo­wych stro­jach mek­sy­kań­skich, przy­wie­zio­nych przez prof. Urszulę Mazurek z Meksyku. Koncert ten zło­żo­ny jest z trzech czę­ści: I – Son, II – Pirecua, III – Zapateado, któ­re nawią­zu­ją do ludo­wej muzy­ki mek­sy­kań­skiej i tra­dy­cji tego kra­ju. Son to ryt­micz­ny taniec, wywo­dzą­cy się z Hiszpanii, zwią­za­ny z wpły­wa­mi arab­ski­mi. Akompaniament do nie­go sta­no­wi­ła har­fa, gita­ra, jara­na, skrzyp­ce. Pirecua w języ­ku Indian ozna­cza pieśń o tema­ty­ce reli­gij­nej, póź­niej miło­snej. Jest tra­dy­cyj­ną for­mą z okre­su przed kolo­ni­za­cją Meksyku. Do śpie­wu akom­pa­nio­wa­no na har­fie, gita­rze, skrzyp­cach i vihu­eli. Zapateado – tra­dy­cyj­ny taniec mek­sy­kań­skich Indian (od zapa­te­ar – tupać). Koncert ten był przy­go­to­wy­wa­ny pod­czas Mistrzowskiego Kursu Harfowego Muzyki Iberoamerykańskiej w Warszawie pod kie­run­kiem har­fist­ki i peda­go­ga Conservatorio Nacional de Música w Meksyku prof. Mercedes Gómez, dzię­ki któ­rej moż­li­we było zapre­zen­to­wa­nie tego pięk­ne­go utwo­ru publicz­no­ści w Polsce. Wykonanie kon­cer­tu w szcze­gól­ny spo­sób łączy­ło się z nie­zwy­kłym wyda­rze­niem, jakim był jubi­le­usz Profesor Urszuli Mazurek, ponie­waż muzy­ka mek­sy­kań­ska sta­no­wi­ła nawią­za­nie do waż­ne­go eta­pu w karie­rze arty­stycz­nej tej wybit­nej har­fist­ki, któ­ra spę­dzi­ła w Meksyku wie­le lat.

Victoria Jankowska, Ilina Sawicka



ostatnia modyfikacja: 24/05/2013